Thema Veertigdagentijd: De Geest waaiert breed uit

Veertigdagentijd 2026

Het thema van de Veertigdagentijd sluit aan bij het jaarthema 2025 – 2026, ‘Kijk! Laat je verrassen door het werk van Gods Geest’.
De diversiteit in onze samenleving is groot. De kerk krimpt. We geloven dat de Geest de kerk brengt waar mensen zijn, midden in het leven. Op meest onverwachte plekken zien we iets van Gods koninkrijk: aan de keukentafel, in de straat waar we wonen, de plek waar we werken, het schoolplein, het sportveld, het ziekenhuis en op podia. De heilige Geest waaiert breed uit, binnen en buiten de kerk. Laten we ons verrassen in deze tijd van inkeer, de Veertigdagentijd?
 

Basissymboliek van de liturgische schikkingen in de Veertigdagentijd 2026

Er is gekozen voor een tweedimensionale waaier. In het midden van de waaier staat een vaas waarin elke keer andere bloemen, takken of andere materialen geplaatst worden. Symbolisch staat de waaier voor beweging en communicatie, 40 dagen op weg naar een andere toekomst, een nieuw begin (Pasen).


22 maart 2026 - 5e zondag Veertigdagentijd

Jezus zei: 'Ik ben de opstanding en het leven. Wie in Mij gelooft zal leven.'
Johannes 11: 25

De opwekking van Lazarus uit de dood is een voorteken van wat een paar weken later met Jezus zou gaan gebeuren: lijden, dood en opstanding! Toen werden zijn woorden ‘Ik ben de opstanding en het leven. Wie in Mij gelooft zal eeuwig leven’ werkelijkheid. De meesten van ons herkennen zich vast in de houding van Marta en Maria. Zij vertrouwden weliswaar op Jezus, maar durfden niet te geloven dat Jezus hun broer zou opwekken uit de dood. Jezus was diep bewogen en handelde in de geest van zijn Vader. Lazarus mocht samen met zijn zussen nog langer op aarde leven. Tot hun verbazing zagen Marta en Maria op de meest onverwachte plek iets van Gods koninkrijk. Staan we in onze tijd open voor het onverwachte van Gods koninkrijk?

Bloemen als tranen
huilen om het missen van een geliefde,
geurende bloemen en rode takken
herinneren aan het samengeleefde leven.

Uitleg bij de schikking
Bewogenheid, zorg voor elkaar en zorg om elkaar, daar gaat dit verhaal over. Handelen uit bewogenheid is als handelen uit liefde, het goede willen doen. In de grote vaas worden daarom rode kornoeljetakken geplaatst. De sierlijke bloemen van het gebroken hartje lijken op verdriet en vreugdetranen. De geurende bloeiende bloemen van de skimmia versterken de onverwachte vreugde. In Azië is de symbolische betekenis van deze bloem liefde in verbondenheid. De bloemen van de rode scabiosa (duifkruid) zijn toegevoegd aan de takken als teken van liefde en de geest.

15 maart 2026 - 4e zondag Veertigdagtijd

Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht voor de wereld.
Johannes 9: 5

De blindgeborene wordt op wonderbaarlijke wijze genezen. Hij volgt de opdracht van Jezus en wast zichzelf. Dan kan hij weer zien. Jezus was gekomen om het werk van God zichtbaar te maken en het licht van de wereld te zijn. Letterlijk en figuurlijk. Blijkbaar stonden sommige buren van de blindgeborene en anderen niet open voor het wonder. Ze geloofden het niet. Sommigen herkenden Hem niet eens. Vreemd.
Verstonden zij de tekenen van Jezus niet? Stonden zij niet open voor de verrassende werking van de Geest?
De blindgeborene getuigde dat Jezus hem genezen had en daagde de anderen uit om leerling van Jezus te worden. Laten we in onze rationeel ingestelde tijd het onmogelijke voor mogelijk blijven houden. De heilige Geest waaiert breed uit, binnen en buiten de kerk. Willen we ons laten verrassen?

In de stille winter groeien de knoppen
die even later openbarsten,
witte tere bloemen als het eerste licht,
het zien van de lente.

Uitleg bij de schikking:
Het zichtbaar maken van het werk van God kan met wit bloeiende bloesemtakken die in de grote vaas worden geplaatst en die verbinding maken met de waaier. Veel bloesems zijn familie van de roos, een vijftallige bloem. Het getal 5 is het getal van de mens, de mens met zijn 5 zintuigen. Met die zintuigen kunnen we de ander zien, voelen en horen. Bloesems zijn bedoeld om vruchten te dragen, vruchten die ook door het doorwerken van de Geest kunnen ontstaan. In het kleine vaasje wordt een witte kaars geplaatst, teken voor het licht van de wereld.


8 maart 2026 - 3e zondag Veertigdagtijd

Jezus verliet Judea en ging weer naar Galilea. Daarvoor moest hij door Samaria heen.
Johannes 4: 3 en 4

Jezus kiest een ongebruikelijke route. Op het stille middaguur ontmoet Hij de Samaritaanse vrouw bij de bron. Zij had haar redenen om op dat middaguur water te putten. Jezus vraagt haar om water voor Hem te putten. Ze raken in gesprek. Hij vertelt haar over het levende water. Het wordt een echte ontmoeting. Soms  worden we verrast door een ontmoeting met een onbekende. De Geest leidt ons naar verrassende plekken en mensen. Op een vakantie, in de trein in gesprek met degene die tegenover je zit, een nieuwe buurvrouw of buurman in het dorp of in de straat. Ontmoetingen zijn betekenisvol wanneer je de tijd neemt voor elkaar, oprecht nieuwsgierig bent, luistert, en vanuit jouw kant vertelt over je eigen leven en je geloof in God. Laat je leiden door de Geest en sta open voor ontmoetingen.

Water, levensbron,
de iris, een teken voor de drie-eenheid,
hemelsblauw, goddelijk geel en zuiver wit.
De iris kleurt onze ogen
waardoor we kunnen zien
naar de ander.

Uitleg bij de schikking:
De ontmoeting bij de bron staat centraal in deze schikking. De grote vaas is gevuld met water en irissen en de middelgrote vaas met water als verwijzing naar de bron. De iris is driekleurig en is een drietallige bloem, een verwijzing naar de Vader, de Zoon en de heilige Geest. De kleuren van iris zijn blauw, wit en geel. Blauw – de kleur van de lucht, de hemel en het water; wit – de kleur van de onschuld en geel - de kleur van het goddelijke.


1 maart 2026 - 2e zondag Veertigdagentijd

Jezus nam Petrus, Jakobus en diens broer Johannes met zich mee een hoge berg op.
Matteüs 17: 1

Het leven bestaat uit hoogte- en dieptepunten. Uit bergen en dalen. Op een berg kun je beter terugkijken op de weg die je bent gegaan en op de weg die je wilt gaan. Op een berg heb je uitzicht over jouw leven. Jezus en zijn leerlingen gaan een hoge berg op en ontmoeten twee grote profeten. Mozes en Elia gingen in gesprek met Jezus. Ze hebben vast en zeker gesproken over de weg van Jezus. Vermoedelijk hebben Mozes en Elia Jezus ondersteund in het kiezen van zijn bestemming. In Nederland hebben we geen bergen, maar we kunnen het af en toe wel ‘hogerop’ zoeken: op een stille plek God vragen om ons leven te leiden en de bestemming van ons leven overdenken. Openstaan voor stemmen en verhalen uit de Bijbel. Openstaan voor de weg van de Geest.

Drie bloemen, symbool voor drie vrienden
die zorgen, meedragen met de vriend
op diens onbekende weg,
in vertrouwen groeien.

Uitleg bij de schikking:
In de teksten van dit jaar worden Petrus, Jakobus en Johannes genoemd voor de namen van de drie profeten. Deze schikking richt zich niet op de profeten op de berg maar op de metgezellen van Jezus. De grote vaas wordt gevuld met water, bloemen en wilgentakken. Zand en stenen benadrukken de berg.
De zuidenwindlelie doet ergens denken aan een vogelnestje waarin telkens een bloemetje zich opent. Een andere naam voor deze bloem is vogelmelk.
De bloem staat symbool voor onschuld en zuiverheid; de intenties van de drie metgezellen waren goed. De bandwilg wordt geassocieerd met groeien en vertrouwen. Een wilgentak die je in de grond steekt groeit in korte tijd uit tot een boom.

22 februari 2026 - 1e zondag Veertigdagentijd

Daarna werd Jezus door de Geest meegevoerd naar de woestijn
Matteüs 4: 1

De Veertigdagentijd is een tijd van inkeer en bezinning. Deze tijd kunnen we zien als een woestijnreis. Een periode van soberheid of duurzamer leven. Op de eerste zondag gaat de bijbellezing traditiegetrouw over de verzoekingen in de woestijn. Jezus wordt door de Geest naar de woestijn gebracht. Hij ontmoet de duivel, de tweespaltdrijver, die Hem verleidt. In ons menselijke bestaan lopen we door negatieve krachten in de wereld of door gedachten het risico van Gods weg af te raken. Zoals het stemmetje op je schouder: ‘Ach, je hebt het ook niet makkelijk, denk nu maar even aan jezelf.’ Laat je niet afleiden door verleidingen. Jezus laat zien dat je ‘nee’ kunt zeggen. Hij beroept zicht op Gods Woord. In het doopverhaal, even eerder, was de Geest in de gedaante van een duif op Jezus neergedaald. De stem van God had geklonken: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind ik vreugde.’ Dat was de basis voor de levensweg van Jezus. Voor ons geldt: sta open voor de wegen waarop de Geest ons brengt. Sta open voor de werking van de Geest midden in het leven, in onze omgeving.

Zand, eindeloze vlakte,
onbekende verleidingen.
De Geest zal ons
helpen de weg te vinden.

Uitleg bij de schikking:
De grote vaas wordt gevuld met droog zand als symbool voor de woestijn. In de kleine vaas worden de lila bloemen van het duifkruid geplaatst. De duif wordt in de kunsten geassocieerd met de heilige Geest. Grassen van vorig seizoen zijn geweven in de waaier als teken van negatieve krachten.

Klik op fotoalbum voor meer foto's liturgische schikkinng.